Ο «μικρόκοσμος» του νάρκισσου …

Στο πατρικό μου, στο κομοδίνο του δωματίου μου ακόμα υπάρχει ένα μεγάλο αγαπημένο βιβλίο – η  «Ελληνική Μυθολογία» του Τσιφόρου. Αυτή την ευφυέστατη και  χιουμοριστική έως ξεκαρδιστική σε κάποια σημεία, προσέγγιση της ελληνικής μυθολογίας, απολάμβανα να τη διαβάζω ξανά και ξανά για χρόνια, μέχρι να με πάρει ο ύπνος (ακόμα το κάνω όταν γυρίζω σπίτι!). Μια από τις αγαπημένες μου «ιστορίες» ήταν και αυτή του Νάρκισσου που ταιριάζει τόσο πολύ με όλα όσα θέλω να πω σήμερα…

Ο Νάρκισσος, ήταν ένα πανέμορφο αγόρι που είχε ένα μικρό κουσουράκι : ήταν τόσο ψώνιο με την εμφάνιση που κοιταζόταν συνεχώς στη λίμνη της …γειτονιάς του, θαυμάζοντας την απίστευτη ομορφιά του. Ο Νάρκισσος, έφτασε στο σημείο να ερωτευτεί τον εαυτό του και στο τέλος να τον αγαπάει περισσότερο από οτιδήποτε άλλο στο κόσμο. Μέχρι που μια μέρα ο «κούκλος» συνειδητοποιώντας το συναισθηματικό του αδιέξοδο έσκυψε λίγο πιο πολύ στη λίμνη και «πλούτς» … πάρ’τον κάτω! Πνίγηκε. Αυτοκτόνησε για την ακρίβεια …και ζωή σε λόγου μας. Ποιο είναι λοιπόν το ηθικό δίδαγμα της ιστορίας μας (όπως θα έλεγε και η κα.Φιλόγογος στο σχολείο) ; Ότι δεν σκύβουμε συστηματικά πάνω από λίμνες  ειδικά δε όταν οι κολυμβητικές μας ικανότητες είναι επιπέδου «με μπρατσάκια στο μισό μέτρο» ; Όχι φυσικά , αν και αυτό είναι ένα διαχρονικό (second level και by the way) μήνυμα που καλό μας κάνει… κακό δεν μας κάνει. Το ηθικό δίδαγμα, ότι η υπερβολική ενασχόληση με τον εαυτό μας, μας απομονώνει από το περιβάλλον και διαστρεβλώνει την εικόνα που έχουμε για την πραγματικότητα καθιστώντας μας ανίκανους να αγαπήσουμε οτιδήποτε άλλο πέραν του εαυτού μας. Η υπερβολική ενασχόληση με τον εαυτό μας σταδιακά μετατρέπεται σε  αυτοκαταστροφική στάση ζωής αφού εν τέλει μας απομονώνει από το περιβάλλον.

Οι αρχαίοι ημών πρόγονοι καλά τα είχαν φιλοσοφήσει τα πράγματα! Το πρόβλημα είναι ότι οι σύγχρονοι αυτών απόγονοι (δηλαδή εμείς) σπανίως φιλοσοφούμε. Μπουρδολογούμε; Σε αρκετές περιπτώσεις! Ναρκισσολογούμε; Φυσικά! Αυτοθαυμαζόμαστε ; Συστηματικά! Αυτοκαταστρεφόμαστε; Δαγκωτό! Το περιβάλλον μας είναι γεμάτο από διάφορα ναρκισσιστικά παραληρήματα που γεννιούνται μόνο μέσα στη διαστρεβλωμένη πραγματικότητα του μικρόκοσμου του καθενός … είμαστε τραγικοί μέσα στη άγνοια μας. Ανόητοι «παντογνώστες». Ηλίθιοι «ξερόλες». Κολοσσοί …αλλά τόσο ασύλληπτα μικροί και ασήμαντοι. Μην παρεξηγηθώ. Είναι όμορφο να νιώθουμε περήφανοι για τον εαυτό μας. Είναι σωστό να σεβόμαστε τη μοναδικότητα μας και να χαιρόμαστε για όλα αυτά τα χαρακτηριστικά που κάνουν τον καθένα από εμάς ξεχωριστό. Αλλά, όπως πάλι έλεγαν οι αρχαίοι ημών πρόγονοι, παν μέτρο άριστον.

Η υγιής αυτοεκτίμηση μετατρέπεται σε ναρκισσισμό όταν ακριβώς περάσουμε αυτό το … μέτρο , όταν πιστέψουμε ότι είμαστε ανώτεροι από τους άλλους χωρίς όμως επιτεύγματα που να το τεκμηριώνουν, όταν ζούμε με φαντασιώσεις δήθεν επιτυχίας και δύναμης χωρίς όμως πραγματικά να υπάρχουν αυτά τα χαρακτηριστικά, όταν θεωρούμε ότι δικαιούμαστε ειδικής μεταχείρισης και ιδιαίτερων δικαιωμάτων γιατί … δεν είμαστε «όλοι ίσα και όμοια», όταν συστηματικά πιστεύουμε ότι οι άλλοι μας ζηλεύουν και μας ματιάζουν (!) και όταν γινόμαστε αλαζόνες και υπερόπτες .

Ο ναρκισσισμός – όχι με την κλινική έννοια της ναρκισσιστικής διαταραχής προσωπικότητας – αλλά με την έννοια που χρησιμοποιείται  για να περιγράψουμε την υπερβολική ενασχόληση κάποιου ατόμου με τον εαυτό του που οδηγεί στη δημιουργία μιας διαστρεβλωμένης αυτοεικόνας, δυστυχώς ακόμα και μετά από όλες τις κοσμοϊστορικές αλλαγές που διαδραματίζονται στη σύγχρονη Ελληνική κοινωνία εξακολουθεί να υπάρχει διάσπαρτος σε διάφορα επίπεδα. Πολλές φορές σκέφτομαι μήπως είναι αποτέλεσμα της ευρύτερης κουλτούρας μας , μήπως οφείλεται στον τρόπο που η Ελληνίδα μάνα της προηγούμενης γενιάς μεγάλωσε τα παιδιά της : είσαι ο πιο όμορφος, ο πιο έξυπνος, ο πιο σπουδαίος, ο πιο άξιος! Δε λέω, είναι σωστό η μάνα να τονώνει την αυτοπεποίθηση του παιδιού της στα πρώτα στάδια της ζωής του και κατά τη διαμόρφωση της προσωπικότητας του αλλά είναι επίσης σωστό σε μεγαλύτερες ηλικίες να του υπενθυμίζει ότι όμορφος, έξυπνος, άξιος και σπουδαίος δεν είσαι γιατί έτσι νομίζει η μάνα σου … αλλά γιατί υπάρχουν συγκεκριμένα επιτεύγματα στη ζωή σου που αιτιολογούν όλες αυτές τις «αρετές».

Δυστυχώς, έχουμε γεμίσει «έξυπνους», «επιτυχημένους», «σπουδαίους» , «χαρισματικούς», «μοναδικούς»  γιατί … έτσι τους είπε η μάνα τους κάποτε και αυτοί το πίστεψαν! Και επαναπαύτηκαν στις δάφνες μια αποδοχής όπως αυτή της μητέρας, που θεωρητικά είναι αυτονόητη. Η πραγματική αναγνώριση και αποδοχή γεννιέται μέσα από το περιβάλλον , μέσα από την συλλογική και αμερόληπτη άποψη. Η αξία και η επιτυχία δεν είναι έμφυτα χαρακτηριστικά… αλλά επίκτητα! Δηλαδή … κερδίζονται μετά από προσπάθεια και δεν μεταφέρονται μέσω DNA. Μακάρι να γινόταν…αλλά εδώ, στο real life ο καθένας μας πρέπει να αποδείξει «πόσα απίδια πιάνει ο σάκος» διαφορετικά τίποτα δεν του χαρίζεται και τίποτα δεν είναι αυτονόητο!

Αυτή η πλασματική εικόνα ενός υπερεκτιμημένου εαυτού χωρίς ουσιαστικά επιτεύγματα, ταλαιπωρεί πολλούς ανθρώπους. Δημιουργεί θυμωμένους εφήβους γιατί ο κόσμος δεν τους αντιμετωπίζει όπως τους αξίζει «δικαιωματικά». Η ζωή τους «χρωστάει» και αυτοί τρέχουν να «εισπράξουν» τα χρωστούμενα. Δημιουργεί καταθλιπτικούς ενήλικες γιατί «η ζωή τους αδίκησε» ενώ είχαν τόσα ταλέντα που κανείς δεν αναγνώρισε. Δημιουργεί πικραμένους γέροντες, που στο ναδίρ της ζωής τους κάποια στιγμή συνειδητοποιούν ότι έζησαν μια ζωή βασισμένη σε ένα ψέμα αλλά … δεν υπάρχει δεύτερη ευκαιρία , game over!

Αυτή η πλασματική εικόνα του υπερεκτιμημένου εαυτού, δημιουργεί χιλιάδες μικρόκοσμους, μέσα στους οποίους οι εναλλακτικές πραγματικότητες είναι καθαρά προσωποκεντρικές. Ο καθένας στον κόσμο του είναι ο βασιλιάς, ο απόλυτος, ο μοναδικός. Όλο το σύμπαν του περιστρέφεται γύρω από τον ίδιο. Και δυστυχώς έτσι συμπεριφέρεται … σαν όλο το σύμπαν να στηρίζεται στην ύπαρξη του. Μια απλή μαθηματική πράξη: 80 χρόνια κατά μέσο όρο ζει ο άνθρωπος …το σύμπαν υπάρχει για 13.7 δισεκατομμύρια χρόνια ! Διαιρέστε το πρώτο με το δεύτερο. Και εδώ έρχεται η τραγικότητα στην οποία αναφέρθηκα στην αρχή. Το σύμπαν υπήρχε χωρίς τον καθένα μας για εκατομμύρια χρόνια και θα συνεχίσει να υπάρχει και μετά από μας … ούτε που θα «καταλάβει» ότι του λείψαμε!

Πως βγαίνουμε από το μικρόκοσμο του νάρκισσου ; Με δυσκολία…

Ο «νάρκισσος» που θαυμάζει την εικόνα του στη λίμνη πάντα υπάρχει… και κρύβεται  κάπου μέσα μας. Υπάρχουν στιγμές που ξεπετάγεται στην επιφάνεια και εάν δεν τον «μαζέψουμε» , υποτροπιάζει και φέρεται αλαζονικά, υπεροπτικά, αναίσθητα, σκληρά…ανόητα. Θέλω να πιστεύω πως το αντίδοτο στο ναρκισσισμό μας είναι η προσπάθεια να διοχετεύσουμε όλη αυτή την υπερβολική αγάπη για τον εαυτό μας σε κάποιον ή κάτι άλλο… στους συνανθρώπους μας, στην οικογένεια μας, στα παιδιά μας , σε ένα στόχο, στον πλανήτη… στον άστεγο που κοιμάται στο παγκάκι, στον παππού που ζητιανεύει στο δρόμο, στο φίλο που έχασε τη δουλειά του, στα παιδιά σωριάζονται από τα ναρκωτικά, στα παρατημένα μωράκια που δεν έχουν κανένα να τα αγκαλιάσει μέσα στο ίδρυμα , στο χαμόγελο του παιδιού, στη «Κλίμακα» , στους καρκινοπαθείς που δεν έχουν φάρμακα και υποφέρουν … στους συνανθρώπους μας που είναι μόνοι και αβοήθητοι μέσα σε ένα κόσμο που δεν τους σκέφτεται… και δεν τους αγαπά…

Πάντα φοβόμουν πως ως λαός δεν έχουμε κοινωνική συνείδηση… δυστυχώς μέρα με τη μέρα ο φόβος μετατρέπεται σε βεβαιότητα…και τρόμο. Μέσα σε αυτό το «κολαστήριο» της Ελλάδας του 2012 πως επιτρέπουμε στον ναρκισσισμό μας να θέτει τους κανόνες και να αγνοεί επιδεικτικά τον ανθρώπινο πόνο ; Υπάρχει τόσο μεγάλη ανάγκη αγάπης στο κόσμο μας …υπάρχει τόσο μεγάλο έλλειμμα αγάπης … ενδιαφέροντος … ζεστασιάς … ανθρωπιάς …. και εμείς ακόμα «ταΐζουμε» τον νάρκισσο μέσα μας ;  

Υπάρχουν στιγμές που ντρέπομαι… υπάρχουν στιγμές που βουρκώνω… υπάρχουν στιγμές που θυμώνω …και υπάρχουν στιγμές που νιώθω τόσο απόλυτα ανήμπορη να βοηθήσω …και τόσο ένοχη όταν δεν μιλάω. Θα ήθελα λιγότερο show για το θεαθήναι …και περισσότερη ουσία. Θα ήθελα λιγότερες φανφάρες … και περισσότερο σεβασμό για τον άνθρωπο. Θα ήθελα λιγότερο «εγώ» και πολύ, πολύ περισσότερο «εμείς»…ώσπου ο «μικρόκοσμος» του καθενός μας  να νοιάζεται, να αγαπάει και να «χωράει» και αυτούς που βρίσκονται σε άλλους κόσμους …

You can leave a response, or trackback from your own site.

3 Responses to “Ο «μικρόκοσμος» του νάρκισσου …”

  1. Christina Andrikopoulou says:

    Αγαπητή Μυρτώ,
    Αν πω ότι δεν εννοώ ακόμη και αυτή την αφορμή του παρόντος… θα είναι ψέμα!
    Μέσα στη ροή του κειμένου, κάπου στη μέση της ακροτελεύτιας παραγράφου, “τσιμπάς” στο παρεμπιπτόντως, ένα θέμα…. ανάθεμα! “Φαίνεσθαι” και “είναι”… Για την ακρίβεια, το …”ανάθεμα” μάλλον αφορά στο δεύτερο απαρέμφατο (είναι), που κι ετυμολογικά να το εξετάσεις… [α (στερητικό)+ παρεμφαίνω (αποδεικνύω, ορίζω)] είναι άλλος … πόνος από μόνο του! Ακόμη κι από την έποψη της αρχικής, οικείας μου ακαδημαϊκής discipline, αλλά και της τρέχουσας, πιο trendy, μάλιστα, και most utilized in corporate settings “ευρεστική άσκηση” (heuristic exercise), πονάει!!! Ως προς την τελευταία(η πρώτη θεώρηση είναι βαθύτερη και θα ξεφύγω), αναφέρομαι στην μάλλον γνωστή τεχνική “των παραθύρων τζόχαρρι” (γνωστότερη ως “joharri window”) ή ακόμη και του εναλλακτικου μηχανισμού “Personal Effectiveness Scale”…
    Με λίγα και “απλά” λόγια;;;; “Ψυχή βαθειά”!!!!!!!!!!!!!! (“βαθειά”, όπως το γράφω). Αυτό το “έρμο” Dream Joharri Window και στο σύνολο το blind spot quadrant (δεν ακουμπάμε το unkown quadrant, καθόλου), oops, είναι ΤΟ ΘΕΜΑ, για όλους μας! Ένα άλλο θέμα, με πιο tangible προεκτάσεις και συνέπειες, όμως, είναι η ανοχή, η σιωπή, η συμμετοχή… Κάποιο τραγουδάκι, νομίζω, περιέχει στους στίχους του αυτές τις λέξεις και καταλήγει στο συμπέρασμα, πως όλα αυτά είναι… συνενοχή. Και πάμε, παρακάτω… “ποιοί δικαιούνται να ομιλούν”;;; ¨Όλοι. Ποιοί είναι οι decision makers??? Προφανώς, όχι όλοι! Συνεπώς… τα “ευκόλως” εννοούμενα ας τα παραλείψουμε!!!
    Μια μικρή επισήμανση, μόνο, κλείνοντας. Δεν υπάρχει “ΠΑΝ μέτρον άριστον”, αλλά “μέτρον άριστον”. Το “μέτρο” είναι ένα, έχει αντικειμενικό χαρακτήρα. Αυτή είναι και η διατύπωση στα πρωτότυπα.
    Σε κάθε περίπτωση, επί της ουσίας και αφορμής του κειμένου σου, ελπίζω να ανοίξουν κάποια στιγμή, αν όχι “παράθυρα”, αυτιά και μάτια και να κουνηθούν πόδια και χέρια!!!

  2. Μυρτώ Χαμπάκη says:

    Χριστινάκι μου , όπως πάντα το σχόλιο σου ανοίγει άλλα θέματα με unlimited προοπτικές ανάλυσης! Επέτρεψε μου μόνο το όλο joharri hypothesis να το σχολιάσω αύριο – γιατί με ιντρίγκαρες μέν – αλλά σήμερα και μετά από όσα πέρασα έχω κατεβάσει ρολά! 🙂

    Να πω ένα γρήγορο; Πρίν από λίγο έβαζα τον μικρό για ύπνο και του διάβαζα ένα παραμυθάκι για ένα μικρό σκατζοχοιράκι τον Ελβις που ήθελε μια αγκαλιά και κανείς δεν του την έδινε γιατί είχε αγκάθια… αμέσως επέστρεψε μέσα μου αυτό το “άδειασμα” το οποίο με ανάγκασε να γράψω αυτό το σημερινό κειμενάκι. Μια κοινωνία γεμάτη σκατζοχοιράκια με αγκάθια… που κανείς δεν τα αγκαλιάζει γιατί αν τα αγκαλιάσει μπορεί να … τρυπηθεί – έτσι έχει καταντήσει η κοινωνία μας. Ανθρωποι με προβλήματα που ψάχνουν κάπου να ακουμπήσουν…αλλά κάποιοι αποφεύγουν έστω και να τους κοιτάξουν…
    Κοίτα να δείς που ο Ελβις ο μικρός σκατζόχοιρος θα γίνει σύμβολο μιας γενιάς…

    Αύριο… υπόσχομαι να σε ζαλίσω ξανά και μέσα στο ΣΚ και online… (όχι που θα γλύτωνες από μένα!).

    Καληνύχτα…
    🙂

  3. Vana says:

    Μυρτώ μου,
    Συμμερίζομαι απόλυτα τις σκέψεις σου, τα συναισθήματά σου…
    Το περασμένο Σάββατο συμμετείχα στη γιορτή της Action Aid για τους αναδόχους – μια και είμαι κι εγώ ανάδοχος ενός μικρού αγοριού από τη Γκάνα. Ακούστηκαν συγκλονιστικές ιστορίες από ανθρώπους που επισκέφτηκαν από κοντά τις οικογένειες που υποστηρίζουν κι όμως τόσο αληθινές!!!
    Δεν έχει νόημα να διηγηθώ εδώ πέρα αυτές τις ιστορίες, είμαι σίγουρη ότι όλοι γνωρίζουν τη φτώχεια που επικρατεί στις χώρες του τρίτου κόσμου και τις άθλιες συνθήκες διαβίωσης και πόσω μάλλον των μικρών αθώων παιδιών που μεγαλώνουν μέσα σ’ αυτές…
    Θέλω μόνο να εκφράσω κι εγώ με τη σειρά μου τη λύπη, το θυμό και την απογοήτευση για την αδράνεια και την αδιαφορία που επικρατεί γύρω μας ως προς τη δυστυχία των άλλων. Δε φτάνουν οι ανθρωπιστικές οργανώσεις για να καλυτερεύσει ο κόσμος αυτών των παιδιών…χρειάζεται η συμμετοχή και το ενδιαφέρον ΟΛΩΝ!!! Είναι τόσο λίγα και όμως τόσο σημαντικά που μπορεί να προσφέρει κανείς και όμως υπάρχει τόση αδιαφορία σήμερα!!!
    Το μυαλό μου δε μπορεί να το συλλάβει αυτό, δε μπορώ να δώσω μια λογική εξήγηση.
    Ας μπούμε όλοι για λίγο στη θέση αυτών των ανθρώπων, των αθώων πλασμάτων που σε κοιτούν με αυτά τα έντονα μάτια απόγνωσης…και ας αναρωτηθούμε: πώς θα νιώθαμε αν ήταν τα δικά μας παιδιά στη θέση τους;

Leave a Reply

Powered by WordPress | Designed by: Best SUV | Thanks to Toyota SUV, Ford SUV and Best Truck